Theo nghiên cứu từ lý thuyết hệ thống Gia đình của Murray Bowen, tổn thương đa thế hệ (ảnh hưởng liên thế hệ) - hiện tượng các khuôn mẫu cảm xúc tiêu cực, sự im lặng kéo dài, kỳ vọng áp đặt hay những cách yêu thương vụng về từ thế hệ trước vô tình được lặp lại và truyền qua thế hệ sau. Khi thiếu không gian và kỹ năng bày tỏ, những tổn thương này biến thành các "nếp gấp" vô hình trong tâm lý người trẻ, cản trở việc thấu hiểu và kết nối với đấng sinh thành.
Xuất phát từ thực tế đó, khi khoảng 14,9% dân số Việt Nam đang gặp các rối loạn tâm thần phổ biến (theo số liệu Bộ Y tế) phần lớn bắt nguồn từ áp lực tinh thần và thiếu sự sẻ chia - dự án Dấu Chấm Thương ra đời. Triển lãm “GẤP NẾP ĐƠM THƯƠNG” được định hình là một giải pháp can thiệp bằng nghệ thuật và tâm lý học, giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ Gen Z, nhận diện, đối diện và từng bước hàn gắn những đứt gãy trong giao tiếp gia đình.
Từ thực tế đó, dự án Dấu Chấm Thương được triển khai nhằm góp phần khơi mở đối thoại và xây dựng kết nối bền vững trong gia đình. Dấu Chấm Thương là đồ án tốt nghiệp của nhóm sinh viên ngành Truyền thông Đa phương tiện, Trường Đại học FPT Hà Nội dưới sự hướng dẫn của ThS. Hoàng Mai Anh. Dự án kết hợp truyền thông, nghệ thuật và tâm lý học nhằm giúp Gen Z nhận diện những “nếp gấp” cảm xúc hình thành từ sự im lặng, kỳ vọng và những cách yêu thương vụng về giữa các thế hệ. Lấy cảm hứng từ quá trình định hình và mở phẳng những nếp gấp tâm lý, triển lãm được xây dựng dựa trên triết lý nghệ thuật tương tác kết hợp tham vấn tâm lý, dẫn dắt người xem qua 03 hoạt động trọng điểm:
MỞ MÀN TRIỂN LÃM VỚI TALKSHOW "CHUYỆN KHÔNG LÀNH ĐỪNG THÀNH KHÔNG LỜI"
Mở đầu hành trình triển lãm là talkshow "Chuyện Không Lành Đừng Thành Không Lời" với chủ đề "Gỡ nếp gấp lặng im cho thương lành lên tiếng", với sự tham gia của TS. Tâm lý học Phạm Thị Thục Oanh – chuyên gia với hơn 21 năm nghiên cứu và thực hành tâm lý học ứng dụng, đồng thời có hơn 15 năm giảng dạy đại học. Với chuyên môn về tham vấn, trị liệu tâm lý cá nhân và gia đình, diễn giả sẽ mang đến góc nhìn khoa học, đa chiều về khoảng cách giao tiếp giữa các thế hệ, từ đó gợi mở những cách thức đối thoại tích cực và xây dựng kết nối bền vững trong gia đình.
Thông điệp xuyên suốt của talkshow khẳng định: giao tiếp lành mạnh không phải là cuộc phân định đúng, sai hay thắng, thua, mà bắt đầu từ sự dũng cảm hạ thấp cái tôi, biết lắng nghe, thấu hiểu và tôn trọng khác biệt của nhau. Khi người trẻ học cách bao dung với sự vụng về của cha mẹ và cha mẹ sẵn sàng lắng nghe thế giới của con, những "nếp gấp lặng im" sẽ từng bước được gỡ bỏ để yêu thương có cơ hội cất lời.
Nếu talkshow chạm đến người xem bằng tri thức, thì chuỗi trạm tương tác lại dẫn dắt người xem đi qua một hành trình trải nghiệm rất thực tế và gần gũi, nơi mỗi người tự tay vun đắp sự thấu hiểu cho tổ ấm của mình. Được sắp xếp theo một dòng chảy tự nhiên, không gian mở ra để ai bước vào cũng có thể tìm thấy câu chuyện của chính mình và gia đình. Bắt đầu từ “Bảng thông tin Hỏi thương” và “Sân khấu Thấu Thương”, người tham gia bước đến “Thang đo cảm xúc”, điểm dừng chân tinh tế để mỗi người nhìn nhận và gọi tên những trạng thái nội tâm của chính mình đối với gia đình: từ niềm vui, sự biết ơn ấm áp cho đến những bộn bề, lo toan hay khoảng lặng ngổn ngang mà đôi khi chúng ta vô tình bỏ quên trong cuộc sống vội vã.
Từ việc hiểu rõ cảm xúc bản thân, hành trình tiếp tục mở rộng ra sự kết nối qua trạm “Nối sợi Thương Lành”, nơi mỗi người tự tay đan cài những sợi dây màu để thể hiện mong muốn cũng như cam kết thu hẹp khoảng cách thế hệ. Động lực ấy dẫn lối bước tiếp đến “Hộp Ngỏ Lời Thương”, góc nhỏ tự sự để viết xuống những tâm sự thật lòng, những lời cảm ơn hay xin lỗi bấy lâu chưa dám ngỏ cùng người thân. Sự gần gũi ấy càng được nhân lên qua các hoạt động “Gieo Quẻ Thương” hay cùng nhau chơi bộ Board game “Thương Lành”. Đặc biệt, hành trình cảm xúc được trọn vẹn tại khu vực Photobooth kết hợp với trưng bày căn phòng tuổi thơ, nơi tái hiện không gian mộc mạc, bình yên của những năm tháng ngây thơ bên gia đình. Bằng sự kết hợp khéo léo giữa trải nghiệm và chiêm nghiệm, chuỗi trạm tương tác chính là cầu nối dịu êm giúp mỗi người trẻ thấu hiểu góc nhìn của cha mẹ, trân trọng từng khoảnh khắc bên nhau và biến tình yêu thương thành những hành động gắn kết rất đời thường.
Bằng sự kết hợp khéo léo giữa trải nghiệm và chiêm nghiệm, chuỗi trạm tương tác chính là cầu nối dịu êm giúp mỗi người trẻ thấu hiểu góc nhìn của cha mẹ, trân trọng từng khoảnh khắc và biến tình yêu thương thành những hành động gắn kết rất đời thường.
KHÔNG GIAN TRƯNG BÀY - NƠI NHỮNG NẾP GẤP KÝ ỨC ĐƯỢC KỂ BẰNG NGHỆ THUẬT THỊ GIÁC
Nếu chuỗi trạm tương tác là nơi người xem tự tay viết nên câu chuyện của chính mình, thì không gian trưng bày trải dài qua các tầng triển lãm chính là miền ký ức sâu lắng, nơi những góc khuất trong giao tiếp gia đình được hiện thực hóa qua ngôn ngữ của nghệ thuật sắp đặt và thị giác.
Ngay khi bước vào tầng 1, khán giả sẽ đi qua những tác phẩm mang tính biểu tượng mạnh mẽ. Đó là khung cửa “Phá Vỡ Vòng Lặp” mời gọi người xem bước qua và dũng cảm xé bỏ những rào cản cũ; là “Những Cuộc Gọi Dang Dở” tái hiện những câu nói quen thuộc nhưng đầy trăn trở giữa nhịp sống vội vã; và đặc biệt là tác phẩm “Mái Hiên Ký Ức”, một ngôi nhà tối giản được tạo nên từ hơn 180 tác phẩm chọn lọc của cuộc thi sáng tạo “Sắc Thấu” cùng nhiều tranh ảnh gia đình ý nghĩa. Mỗi tấm thẻ treo lơ lửng tại đây như một mảnh ghép ký ức, nhắc nhở về một mái ấm được bồi đắp từ những điều bình dị nhất.
Hành trình chiêm nghiệm tiếp tục dẫn lối người xem lên tầng 2 với không gian của “Trưng Bày Chấm Thương”. Điểm nhấn đặc biệt tại đây là khu vực trưng bày các bức tranh treo tường đến từ nhiều họa sĩ nổi tiếng, mang giá trị nghệ thuật độc bản và sâu sắc về đề tài gia đình. Những đường cọ và sắc màu ấy hòa quyện cùng các tác phẩm sắp đặt độc đáo: “Lặng”, mở ra một nghịch lý qua hai chiếc ghế đặt đối diện nhau qua lớp giấy mỏng tượng trưng cho khoảng cách vô hình, “Hành Trang Thương”, chiếc vali mở dưới đất với hàng trăm mảnh giấy bay lơ lửng gửi gắm lời dặn dò âm thầm của cha mẹ, cùng khu vực “Thâu Sắc Thấu” và “Nhà Trong Tim”, nơi những nét vẽ trong trẻo của các em nhỏ gợi nhắc về phiên bản nguyên bản nhất của tổ ấm. Giữa không gian nghệ thuật đa tầng ấy, người xem tìm thấy sự đồng điệu để thấu hiểu, trân quý và xích lại gần hơn với những người thân yêu.
Tầng 1 - Biểu tượng và Ký ức bình dị:
Tầng 2 – Miền chiêm nghiệm và Nghệ thuật đa tầng:
Khu vực “Trưng Bày Chấm Thương”: Nơi trưng bày các bức tranh treo tường độc bản từ nhiều họa sĩ nổi tiếng mang chiều sâu về đề tài gia đình.
Tác phẩm sắp đặt “Lặng”: Mở ra nghịch lý khoảng cách vô hình qua hai chiếc ghế đặt đối diện nhau qua lớp giấy mỏng.
“Hành Trang Thương”: Chiếc vali mở dưới đất với hàng trăm mảnh giấy bay lơ lửng, gửi gắm lời dặn dò âm thầm từ cha mẹ.
Hình ảnh 03: Không gian trưng bày nghệ thuật đa tầng tại triển lãm “GẤP NẾP ĐƠM THƯƠNG”
Chính sự kết hợp giữa ba điểm nhấn này, lắng nghe tri thức tại talkshow, tự tay trải nghiệm tại các trạm tương tác, và chiêm ngưỡng những câu chuyện được kể bằng nghệ thuật tại khu trưng bày đã làm nên sự khác biệt của “GẤP NẾP ĐƠM THƯƠNG” so với một triển lãm thông thường: người xem vừa được chủ động tham gia, vừa được lặng lẽ chiêm nghiệm, để cảm xúc có đủ thời gian lắng lại trước khi rời khỏi không gian triển lãm.
Đại diện dự án Trịnh Thanh Hiền chia sẻ: “Chúng mình mong triển lãm không chỉ là nơi thưởng lãm nghệ thuật mà còn là hành trình để mỗi người lắng nghe chính mình, thấu hiểu gia đình và dũng cảm nói ra những lời yêu thương còn chưa kịp gửi. Nếu mỗi người rời triển lãm với một cuộc trò chuyện chân thành cùng gia đình, đó đã là thành công lớn nhất của dự án.”
Trước triển lãm, Dấu Chấm Thương đã triển khai trạm tương tác Nếp Gấp Lặng Im; series Hỏi Thương thu hút 17.708 lượt tiếp cận và tương tác; sự kiện Chạm Thương kết hợp Tasco Mall với hơn 500 người tham gia; trao hơn 600 bông hoa và 300 tấm thiệp; cuộc thi Sắc Thấu nhận hơn 180 tác phẩm; podcast Chấm Trải đồng hành cùng Gen Z.
Ban Tổ chức kỳ vọng triển lãm sẽ trở thành điểm hẹn dành cho người trẻ, các gia đình và cộng đồng yêu nghệ thuật cùng nhìn lại câu chuyện giao tiếp trong gia đình. Triển lãm mở cửa miễn phí từ ngày 08 - 10/08/2026 tại Area 75 - Art & Auction.
Dấu Chấm Thương là dự án truyền thông do nhóm sinh viên ngành Truyền thông Đa phương tiện, Trường Đại học FPT Hà Nội thực hiện, hướng đến nâng cao nhận thức về tổn thương đa thế hệ và thúc đẩy giao tiếp lành mạnh trong gia đình thông qua truyền thông, nghệ thuật và trải nghiệm cộng đồng.
Những tin cũ hơn
