Tâm linh - mê tín dị đoan hay nét đẹp tín ngưỡng văn hoá?

Đức tin là do tự mỗi người xây dựng, thế nhưng, ranh giới giữa tín ngưỡng và niềm tin mù quáng lại rất mong manh. Trong “cơn sốt” mê tín dị đoan tràn lan trên khắp các trang mạng xã hội, chủ đề này lại lần nữa được đặt câu hỏi, rằng liệu tín ngưỡng tâm linh có đang trở nên mất đi giá trị vốn có hay không?

Thời gian gần đây, báo chí thường xuyên nhắc nhiều đến những cụm từ quen thuộc như “trục lợi từ bói toán online” “ông hổ về rừng”. Đây không chỉ là một chủ đề nhận được nhiều sự quan tâm mà còn một vấn nạn khó “diệt trừ” khi ngoài kia vẫn còn ra rả những lời chào mời xem vận hạn, tương lai hay xem trong nhà liệu có “người ta” nào đang phá phách hay không,... từ các cô đồng, thầy bói tự xưng. Bình an, tài lộc đâu chẳng thấy, chỉ thấy nhiều người cả tin đến lúc sa cơ lỡ vận, hối hận rồi cũng không biết bắt đền cho ai.

Tuy nhiên, nếu tiếp cận một cách cởi mở hơn, liệu tâm linh có thể coi là một nét đẹp tín ngưỡng văn hoá không hay chỉ là câu chuyện mê tín dị đoan chưa có hồi kết?

"Đi chùa học Phật, về nhà học ăn"
Từ lâu, người Việt Nam thường có tục đi lễ chùa đầu năm, đầu tháng hay các ngày giỗ, lễ để thắp hương, viết sớ, cầu sức khỏe, bình an cho mọi người trong gia đình và những người thân. Xuất phát từ mong muốn về một cuộc sống ấm no, công việc hanh thông, trí tuệ minh mẫn, sinh khí dồi dào,... người Việt tin rằng nhờ việc thắp hương, thờ cúng, mong ước của họ sẽ được ông bà tổ tiên, Phật tổ chứng giám, từ đó làm điểm tựa cho đời sống tinh thần lẫn vật chất của mình và gia đình. Tục lễ này từ lâu đã trở thành nét đẹp văn hoá tâm linh của người dân Việt Nam trong nước và cả kiểu bào người Việt đang sinh sống ở đất nước khác.  

Đối với nhiều gia đình Việt Nam, việc đi chùa cúng bái, dâng lễ thờ,... không đơn thuần đến từ niềm tin vào “thế lực tâm linh” mà hơn hết là để giữ gìn truyền thống văn hoá tốt đẹp trong gia đình khi thắp hương mong cầu bình an cho người thân, bạn bè, gửi gắm niềm tin, hy vọng mọi sự đều tốt đẹp, tưởng nhớ đến người thân yêu đã khuất.

Bạn Thu Trang - sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền, chia sẻ về truyền thống đi chùa cầu an của gia đình: “Gia đình mình luôn quan niệm việc đi chùa cúng bái, cầu an cũng giống như xây cho mình một điểm tựa tinh thần, như có thêm nguồn động lực để sống an yên, tốt đẹp hơn.”

Có thể thấy tâm linh vẫn chiếm một phần niềm tin và tín ngưỡng trong lòng con người vì nó cũng có thể mang lại một giá trị tinh thần vô hình giúp con người cố gắng và phát triển theo một hướng tích cực tuỳ vào cách chúng ta nhìn nhận và đón nhận nó như thế nào.

Yếu tố tâm linh gửi gắm trong phim ảnh
Mới đây, phim điện ảnh “Nhà Gia Tiên” của Huỳnh Lập gửi gắm thông điệp về tình cảm gia đình và nét đẹp tín ngưỡng tâm linh, thu về gần 200 tỷ đồng. Điện ảnh Việt Nam thời gian gần đây cũng cho ra mắt một số ấn phẩm thuộc dòng phim tâm linh, đặc biệt là bộ phim “Nhà Gia Tiên” đang làm mưa làm gió tại các phòng vé trên toàn quốc nhờ đề tài tâm linh được khai thác vô cùng ý nghĩa và gần gũi gây xúc động cho người xem. 

Phim được xây dựng từ chủ đề gia đình kết hợp sáng tạo yếu tố tâm linh với hình ảnh “hội đồng gia tiên”, gợi nhớ về tập tục đám giỗ, tưởng nhớ, cúng kiếng, thờ phụng bàn thờ gia tiên trong nhà.

Khán giả bày tỏ sự yêu thích đối với các chi tiết tâm linh trong phim. Nhiều khán giả chia sẻ bản thân là sinh viên đi học xa nhà, được nhìn thấy hình ảnh tái hiện bàn thờ gia tiên và cảnh gia đình sum họp liền không kìm được nước mắt.

Khán giả chia sẻ rằng bộ phim cho họ thêm nhiều góc nhìn về giá trị của tình cảm gia đình, sự biết ơn và tưởng nhớ đến người đã khuất, đến ông bà tổ tiên. Nhiều câu thoại trong bộ phim cũng trở nên viral bởi sự sâu sắc và ý nghĩa chạm đến trái tim khán giả.

Giải đáp thắc mắc cho câu hỏi “Tín ngưỡng tâm linh là mê tín dị đoan hay nét đẹp tín ngưỡng văn hoá?” vẫn là do tự mỗi chúng ta trả lời cho chính mình nhưng nó chỉ nên là những niềm tin và động lực tích cực, tốt đẹp về hai chữ số phận. Chính Phật giáo cũng mang những tư tưởng triết học lớn lao, hướng con người chuyển hóa khổ đau thành an lạc thông qua việc thay đổi nhận thức, hành động và tâm hồn. Khi hiểu rõ bản chất của khổ đau và biết cách thực hành đúng đắn, con người sẽ tìm thấy sự bình an và hạnh phúc ngay trong chính cuộc sống này./.