Đằng sau ánh đèn của một người mẫu tự do

Bắt đầu sự nghiệp của mình từ rất sớm, Phương Anh (20 tuổi), hiện sinh sống và hoạt động tại Hà Nội, bước vào môi trường của những người mẫu trẻ với nhiều cơ hội, nhưng đi kèm với đó là không ít thử thách. Qua thời gian gắn bó với các dự án khác nhau, cô dần nhận ra, phía sau những bức ảnh chỉn chu là hàng loạt tình huống khó lường, đòi hỏi người làm nghề không chỉ cần sự nhiệt huyết, mà song song với đó là sự thay đổi liên tục để thích nghi, cạnh tranh và tồn tại. Chính từ những trải nghiệm ấy, Phương Anh đã có dịp chia sẻ với các bạn trẻ yêu thích nghề mẫu tự do về cách nhận diện ranh giới và thích nghi trong môi trường làm nghề nhiều biến động. 

“Nghề mẫu mà, cũng giống như một bông hoa vậy, hết sắc thì sẽ tàn”.
 

Bạn bắt đầu làm mẫu tự do từ khi nào? Vì sao bạn lựa chọn con đường làm người mẫu tự do thay vì tham gia vào các doanh nghiệp người mẫu? 

Tôi bắt đầu làm nghề mẫu tự do khoảng 5 năm trước, vào đầu lớp 11 khi tôi còn là học sinh cấp 3. Trước đó, tôi từng làm việc trong một doanh nghiệp người mẫu. Nhưng rồi, tôi nhận thấy môi trường này chưa phù hợp với định hướng cá nhân của bản thân, trong đó, việc phải tuân theo những tiêu chuẩn và khuôn mẫu sẵn có khiến tôi khó xây dựng phong cách riêng. Vì vậy tôi quyết định chuyển sang làm mẫu tự do để có nhiều quyền lựa chọn và được tự do sáng tạo hơn. 

Bên cạnh đó, tôi cũng gặp khó khăn với cơ chế chia phần trăm tại doanh nghiệp, đặc biệt khi thu nhập của những người mẫu chưa có tên tuổi còn khá hạn chế. Trên thực tế, các quy định về giờ giấc và công việc tại doanh nghiệp không khác biệt nhiều so với khi làm mẫu tự do, tuy nhiên người mẫu vẫn phải tuân theo cơ chế quản lý và báo cáo với công ty chủ quản, khiến khả năng chủ động phát triển và lựa chọn hướng đi cá nhân của tôi bị thu hẹp. 

Người mẫu, đặc biệt là các bạn trẻ làm tự do, thường gặp thách thức khi làm việc với ê-kíp mới. Bạn đã từng gặp tình huống nào khiến mình cảm thấy khó xử hay chưa? 

Trong một số buổi chụp, ê-kíp thường làm việc với nhiều người mẫu cùng lúc, dẫn đến việc sắp xếp thứ tự chuẩn bị và ghi hình không phải lúc nào cũng rõ ràng. Tôi từng gặp tình huống dù đến đúng giờ, thậm chí sớm hơn để chuẩn bị, nhưng lại không được ưu tiên trang điểm và vào chụp trước, trong khi các người mẫu đến sau lại được sắp xếp sớm hơn, dù kiểu trang điểm hôm đó không có sự khác biệt quá lớn. 

Việc phải chờ đợi kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến thể lực và trạng thái làm việc của tôi, mà còn tạo cảm giác thiếu tôn trọng. Với người mẫu tự do, những tình huống tưởng chừng nhỏ như vậy thực tế xảy ra khá thường xuyên và trở thành một áp lực không nhỏ trong quá trình làm nghề. 

Trong quá trình làm việc, bạn có từng bị ê-kíp yêu cầu tạo dáng vượt quá ranh giới cơ thể mà bạn cảm thấy không thoải mái không? Nếu có, bạn đã phản ứng hoặc xử lý như thế nào? 

Trong quá trình làm nghề, tôi luôn đặt ra một số nguyên tắc để cảm thấy an toàn và thoải mái trước ống kính, ví dụ không nhận các dự án liên quan đến nội y hay trang phục quá hở. Trước mỗi buổi chụp, khi ê-kíp gửi bảng ý tưởng và mô tả trang phục, tôi sẽ xem kỹ để cân nhắc xem dự án có phù hợp không. Những dự án có ý tưởng rõ ràng tôi sẵn sàng tham gia, còn với phong cách quá táo bạo hoặc mang tính nhất thời theo thị hiếu, tôi thường chủ động từ chối.

Khi lên set mà có yêu cầu tạo dáng vượt ngoài điều khoản đã thống nhất, tôi sẽ trao đổi ngay với ê-kíp làm việc. Tôi tin việc giữ giới hạn cá nhân không phải để gây khó khăn cho ê-kíp, mà để mọi người làm việc trong môi trường tôn trọng. May mắn là đa số nhiếp ảnh gia và đạo diễn hình ảnh hợp tác đều rất chuyên nghiệp. Khi tôi nói rõ quan điểm, họ luôn lắng nghe và điều chỉnh để cả hai phía đều thoải mái. 

Bạn có từng gặp trường hợp hình ảnh của mình bị sử dụng sai mục đích hoặc vi phạm bản quyền không? Nếu có, điều đó ảnh hưởng thế nào đến công việc và uy tín của bạn? 

Về vấn đề bản quyền hình ảnh, tôi đã từng gặp một vài trường hợp bị sử dụng sai mục đích, nhất là giai đoạn mới vào nghề khi còn thiếu kinh nghiệm. Những trải nghiệm đó khiến tôi ý thức rất rõ ràng về việc phải bảo vệ hình ảnh của bản thân trong mọi thỏa thuận hợp tác. 

Trong mọi hợp đồng, tôi luôn làm rõ rằng hình ảnh của người mẫu chỉ được sử dụng trong giới hạn đã thỏa thuận. Nếu mình chụp cho một chiến dịch cụ thể, phạm vi xuất hiện của hình ảnh cũng phải giới hạn trong đúng chiến dịch đó, tuyệt đối không dùng cho các hoạt động quảng bá khác hay phục vụ lợi ích cá nhân. Nếu có vấn đề phát sinh, tôi và phía đối tác sẽ trao đổi lại với nhau để tìm cách xử lý cho phù hợp, tránh ảnh hưởng đến cả đôi bên. 

Bản thân tôi cũng rất cẩn trọng khi tham gia các hội nhóm hay diễn đàn. Tôi đã từng gặp trường hợp hình ảnh cá nhân bị chia sẻ mà bản thân không hề hay biết, điều đó khiến tôi khó kiểm soát được hình ảnh và vô tình gây ra áp lực. Từ đó, tôi hạn chế

xuất hiện ở những không gian như vậy để tránh rủi ro hình ảnh bị sử dụng sai mục đích. Đó là cách tôi tự bảo vệ bản thân và giữ sự bình ổn trong công việc. 

Bạn có thể chia sẻ những lời khuyên giúp các bạn trẻ làm mẫu tự do bảo vệ bản thân, đảm bảo quyền lợi và duy trì nghề nghiệp lâu dài? 

Dù là người mới vào nghề hay đã làm lâu, điều quan trọng nhất là xác lập ranh giới rõ ràng ngay từ đầu. Người mẫu cần tìm hiểu kỹ về ê-kíp trước khi nhận việc, trao đổi cụ thể về concept, trang phục, phạm vi sử dụng hình ảnh và nên ưu tiên các thỏa thuận bằng văn bản, dù là dự án nhỏ. 

Bên cạnh đó, người mẫu không nên ngại từ chối những yêu cầu khiến bản thân không thoải mái. Không phải cơ hội nào cũng phù hợp. Việc từ chối đúng lúc đôi khi lại là cách để tôi đi đường dài với nghề. 

Cuối cùng, tôi nhấn mạnh việc xây dựng ý thức bảo vệ hình ảnh cá nhân: hạn chế tham gia các không gian thiếu kiểm soát, chủ động theo dõi việc sử dụng hình ảnh

của mình và luôn giữ cho bản thân một tâm thế tỉnh táo, độc lập. Với tôi, làm mẫu tự do không chỉ là tạo dáng trước ống kính, mà còn là quá trình học cách hiểu rõ giá trị của chính mình để tồn tại và phát triển bền vững trong một môi trường nhiều biến động. 

Xin cảm ơn chị vì những chia sẻ!

PHƯƠNG VY - LƯU LY THỰC HIỆN.